Sociale constructie vs natuurlijke constructie

In de duiding van het gedrag van mensen, zowel enkele personen als groepen, speelt de discussie zich af in een nature-nurture tegenstelling. Bij nature gaat men er van uit dat eigenschappen en dus ook gedrag resultaat van een natuurlijk proces zijn. Bij nurture gaat men er van uit dat eigenschappen en dus ook gedrag resultaat van een sociale omgeving proces zijn.

Deze tegenstelling veronderstelt echter al dat dit überhaupt een tegenstelling is, en dat het sociale dus per definitie een kwestie is van impliciete of expliciete afspraken die los staan van het natuurlijke. Cultuur is gemaakt door de mensen en natuur is ontstaan buiten mensen om (zij het door goden of natuurwetten). Er is echter geen enkele reden om te veronderstellen dat dit een tegenstelling is. Voordat men dit klakkeloos aanneemt, moet men eigenlijk eerst een discussie op metafysisch niveau aangaan en het axioma (een basisstelling dat zonder bewijs aangenomen moet worden of onbewijsbaar is) hiervan tegen het licht houden.

Tegenover dit axioma, dat tegenwoordig klakkeloos wordt aangenomen, wil ik een ander axioma plaatsen:

De mens is een natuurlijk wezen dat zijn eigenschappen in overgrote meerderheid erft van een lange lijn van voorouders. Dit zijn zowel fysieke eigenschappen als ook geestelijke eigenschappen. Mensen zijn in groepen geëvolueerd tot volkeren, in nauwe samenhang met de natuurlijke omgeving. Deze natuurlijke omgeving heeft door haar inherente eisen voor overleven en overstijgen de geest mede gevormd tot wat zij nu is. Boven op deze natuur en voortvloeiend uit deze natuur geven mensen hun leven vorm door eigen (materiële en geestelijke) constructies er aan toe te voegen. Dit is cultuur en de vorming hiervan gebeurt zowel bewust als onderbewust, zowel intentioneel als niet-intentioneel. Doordat mensen en volkeren hun geest verkrijgen en verder vormen als resultaat van een natuurlijk proces, is de geest die de eigen cultuur vormt niet los te zien van de natuur. Uit de natuur wordt de mens en diens cultuur geboren. De mens is een van nature scheppend en vormend wezen.

Dit is zowel het startpunt van de mens als persoon, als ook van de mens als volk. Bij de geboorte is de mens onlosmakelijk (op bewust én onderbewust niveau) verbonden met zijn ouders en voorouders. Deze band is geen sociale constructie maar een volledige natuurlijke constructie. Men mag om zinnige of onzinnige redenen aan familie proberen te ontsnappen, de verbondenheid verdwijnt daarmee echter niet maar wordt enkel naar de achtergrond gedrukt. Het evolutionaire pad (in historische zin) leidt er ook toe dat men als groep een gelijksoortige set aan basiseigenschappen erft. Men denke bijvoorbeeld aan een woestijnvolk vs een bergvolk. Deze basisset, of volksziel, is een concreet bestaand fenomeen dat, hoewel ook beïnvloedt door menselijk (en dus geworteld) handelen, voornamelijk het resultaat van een natuurlijk proces is. cultuur vloeit bij de mens op natuurlijke wijze voort uit natuur, en is zelfs een expressie daarvan.

Wat zegt dit over het menselijke handelen? Het feit dat cultuur voortvloeit uit natuur en daar grotendeels door bepaald wordt, betekent geenszins dat ons handelen geen bewegingsvrijheid en beslissingsvrijheid kent. Het gewordende heeft vanzelfsprekend consequenties voor datgene wat ons pad nog gaat kruisen en ook voor de paden die ons nog open staan. De mens kan echter altijd nog kiezen uit de paden die hem wél openstaan, en bovendien voor de wijze waarop men datgene wat als consequentie het pad kruist, tegemoet treedt. Deze verwevenheid van het grotere en het kleinere, van het natuurlijke en culturele, van daden/gebeurtenissen en van consequenties, en uiteindelijk van het gewordende, het wordende en ´werden sollende´ is geen nieuw concept. Onze Germaanse voorouders noemden dit Urðr of Wyrd.

Welke naam wij er ook aan zullen geven, identiteit en cultuur zijn geen bedenksels maar het resultaat van natuurlijke processen. En het feit dat de mens er (deels) intentioneel aan meewerkt, maakt het geen sociale constructie in sociologische zin, maar een in de natuur van de mens gewortelde, deels intentionele natuurlijke constructie.

Pas wanneer men dit beseft, zal men in staat zijn het menselijke handelen goed te begrijpen, en zal men minder kans lopen te vervallen in visies en ideologieën die van de mens een laboratoriumexperiment maken en hen in korsetten dwingen die personen en volkeren niet passen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s